A Toast to the Cebuano Google Translate Team!

Chris Sundita

Chris Sundita

7119851-celebration-glasses-with-congratulations-in-the-bubblesToday, Christopher Sundita, through our friend Lino Gerona, informed us that Cebuano is now among the languages available at Google Translate. Here’s a toast to our Cebuano Google Translate Team!

Mr Sundita is a Ph.D. student in the Department of Linguistics at Cornell University in Ithaca, New York. He is affiliated with the Cornell Phonetics Lab, the new Cornell Language Documentation Lab, and the Southeast Asia Program.

Well, what better way to put Cebuano Google Translate to  its paces than a nice English Mother’s Day (this coming Sunday) poem by Jane Taylor:

My Mother

Who fed me from her gentle breast
And hushed me in her arms to rest,
And on my cheek sweet kisses prest?
My mother.
When sleep forsook my open eye,
Who was it sung sweet lullaby
And rocked me that I should not cry?
My mother.
Who sat and watched my infant head
When sleeping in my cradle bed,
And tears of sweet affection shed?
My mother.
When pain and sickness made me cry,
Who gazed upon my heavy eye
And wept, for fear that I should die?
My mother.
Who ran to help me when I fell
And would some pretty story tell,
Or kiss the part to make it well?
My mother.
Who taught my infant lips to pray,
To love God’s holy word and day,
And walk in wisdom’s pleasant way?
My mother.
And can I ever cease to be
Affectionate and kind to thee
Who wast so very kind to me,-
My mother
Oh no, the thought I cannot bear;
And if God please my life to spare
I hope I shall reward thy care,
My mother.
When thou art feeble, old and gray,
My healthy arm shall be thy stay,
And I will soothe thy pains away,
My mother
Ans when I see thee hang thy head,
‘Twill be my turn to watch thy bed,
And tears of sweet affection shed,-
My mother.

Google Translation in Cebuano:

akong Inahan

Nga nagpakaon kanako gikan sa iyang malumo dughan
Ug hushed kanako sa diha sa iyang mga bukton ngadto sa kapahulayan,
Ug sa ibabaw sa akong aping matam-is nga halok perst?
Ang akong inahan.
Sa diha nga katulogon mitalikod sa akong dayag nga mata,
Nga kini gikanta matam-is nga pinangga
Ug rocked kanako nga ako kinahanglan dili nagatu-aw?
Ang akong inahan.
Kinsa naglingkod ug nagtan-aw sa akong bata ulo
Sa diha nga ang natulog sa akong gabayan higdaanan,
Ug ang mga luha sa mga matam-is nga pagbati-ula sa?
Ang akong inahan.
Sa diha nga ang kasakit ug sakit nga gihimo kanako sa pagtu-aw,
Kinsa gazed sa ibabaw sa akong bug-at nga mata
Ug mihilak, tungod sa kahadlok nga ako kinahanglan mamatay?
Ang akong inahan.
Kinsa midagan aron sa pagtabang kanako sa diha nga ako natumba
Ug ang pipila ka mga pretty nga istorya sa pagsulti,
O halokan ang bahin aron sa paghimo niini pag-ayo?
Ang akong inahan.
Kinsa ang mitudlo sa akong mga ngabil bata sa pag-ampo,
Sa paghigugma sa Dios sa pulong nga balaan ug sa adlaw,
Ug sa paglakaw diha sa kaalam sa maanindot nga paagi?
Ang akong inahan.
Ug mahimo ako sa walay katapusan mohunong nga mahimong
Affectionate ug sa matang kanimo
Kinsa paggamit sa mao nga maayo kaayo kanako, –
Ang akong inahan
Oh nga dili, ang hunahuna ko dili-an;
Ug kon ang Dios makapahimuot sa akong kinabuhi sa mopasaylo
Manghinaut ko nga ako sa magabalus sa imong pag-atiman,
Ang akong inahan.
Sa diha nga ikaw maluya, tigulang na ug gray,
Ang akong himsog nga bukton ang imong pagpuyo,
Ug ako soothe ang imong mga kasakit sa,
Ang akong inahan
ANS sa diha nga ako sa pagtan-aw kanimo nagasukad ang sa imong ulo,
‘Twill ang akong turno sa pagtan-aw sa imong higdaanan,
Ug ang mga luha sa mga matam-is nga pagbati ula sa, –
Ang akong inahan.

Here’s “Bayang Magiliw” (Filipino):

Bayang magiliw
Perlas ng Silanganan,
Alab ng puso,
Sa dibdib mo’y buhay.

Lupang Hinirang,
Duyan ka ng magiting,
Sa manlulupig,
Di ka pasisiil.

Sa dagat at bundok,
Sa simoy at sa langit mong bughaw,
May dilag ang tula
At awit sa paglayang minamahal.

Ang kislap ng watawat mo’y
Tagumpay na nagniningning,
Ang bituin at araw niya
Kailan pa ma’y di magdidilim.

Lupa ng araw, ng luwalhati’t pagsinta,
Buhay ay langit sa piling mo.
Aming ligaya, na pag may mang-aapi
Ang mamatay nang dahil sa iyo.

And here’s Google Translate Cebuano translation:

Hometown-abi-abi
Pearl sa Orient,
Nagdilaab nga kasingkasing,
Sa dughan nga sa imong kinabuhi.

Anthem,
Gabayan sa mga halangdon nga bayani,
Invaders,
Dili sa imong pasisiil.

Ang dagat ug sa mga bukid,
Sa hangin ug sa langit ngadto sa sa azul,
May pagkahalangdon balak
Ug gihigugma pag-awit kalingkawasan.

Ang imong imong bandila
Kalampusan shines
Ang bitoon ug ang iyang mga adlaw
Sa diha nga ang labaw nga dili mongitngit.

Earth nga adlaw, luwalhati’t gugma,
Ang kinabuhi mao ang langit sa taliwala ninyo.
Ang atong hingpit nga kalipay, sa diha nga may madaugdaugon
Nga mamatay tungod kanimo.

Compare the above Cebuano Google Translate version to the translation by Jess Vestil:

Yutang tabunon
Mutya nga masilakon
Putling bahandi
Amo kang gimahal

Mithing gisimba
Yuta’s mga bayani
Sa malupigon
Padagapigan ka

Ang mga bungtod mo ug lapyahan
Ang langit mong bughaw
Nagahulad sa awit, lamdag sa
Kaliwat tang gawas

Silaw sa adlaw ug bitoon
Sa nasudnong bandila
Nagatimaan nga buhion ta
Ang atong pagkausa

Yutang maanyag, duyan ka sa pagmahal
Landong sa langit ang dughan mo;
Pakatam-ison namo kon maulipon ka
Ang kamatayon sa ngalan mo.

And here’s an article in Cebuano  written by  Jessie Grace U Rubrico, PhD, taken from her website, http://www.languagelinks.org:

Hagit Alang sa mga Bisaya

Ang kultura sa usa ka grupo sa katawhan gipadayag sa ilang pinulongan. Busa daghan kaayog pulong ang mga Eskimo alang sa “snow” kay mao man kini ang ilang kalibotan, samtang kita walay takdo nga ikatugbang niini sa lumad natong pinulongan kay wala may “snow” sa atong palibot.Apan ang mga Pilipino daghan sab ug terminolohiya alang sa “rice” kay mao man ning atong gikaon sa adlaw-adlaw. Duna tay bugas, bugas-mais, humay; lainlaing klase sa bugas –denorado, pilit (lainlaing klase sab sa pilit), ugbp; ang luto na nga bugas – kan-on, bahaw, sinanglag, linugaw; naa pa tay gihulam sa Espanyol nga arroz a la valenciana, arroz caldo, paella, ugbp; naa say mga pagkaon nga gihimo gikan sa bugas –puto, biko, palitaw, bitso-bitso, suman, bibingka, ugbp. Kini usa lamang ka ilustrasyon sa kamahinungdanon sa pinulongan alang sa katunhayan sa usa ka kultura.

Buhi ang lengwahe, mapun-an kini – pananglitan, karong bag-o, naa na sab tay kompyuter, internet, video, digital, video cam, ugbp sa pagpasabot nga miabot na ang teknolohiya sa atong kultura. Samtang nangawala na ang ubang mga pulong nga wala na gamita –busa tingali naglisod kaayo ta sa pasulit nga gipakig-ambit ni Tomas kay wala na nato masugoki kining mga pulonga.

Sa ato pa, ang pinulongan ang salamin sa kultura. Ug kay kita natawo man sulod sa usa ka kultura, makaingon kita nga ang atong sinultihan maoy bentana sa atong pagkamao. Kung ilimod nato ang atong pagkamao, unsa may atong barogan? Mga langyaw nga tinan-awan o opinyon kay mas sikat kini? Mga langyaw nga pinulongan kay sosyal?

Makasusubo nga palandongon nga pipila sa atong mga batan-on karon naghunahuna nga sikat sila kung mag-Iningles kaysa mag-Binisaya. Maayo na lang kay daghan pa kog matagboan nga mga tinun-an dinhi sa Unibersidad sa Pilipinas sa Diliman nga dili maulaw magbinisaya. Gani, nagtuon mag Binisaya ang ilang mga higalang Tagalog kay aron masabtan sila. Apan kadaghanan karon mag-code switch sa Ingles ug Bisaya o Tagalog. Madunggan usab kini sa mga taga-akademya, dili makadiretsog istoryag Binisaya, kay masaktan gayod kinig Iningles. Ngano man kaha? Tungod ba kay ang Iningles na ang dagan sa ilang hunahuna?

Maayo gayod ang makat-on sa Iningles kay makatabang kinig dako kanato sa atong pakigkukabildo sa kalibotan. Daghan usab ug trabaho nga atong makuha. Maayo gayod kini, basta dili lamang nato hikalimtan ang kaugalingon natong pinulongan. Dili gayod nato ikapadayag ang lumad natong kultura pinaagi sa ubang sinultihan.

Kung buot natong ipatunhay ug ipreserbar ang atong pinulongan, kinahanglan gamiton ta kini: itudlo sa atong mga anak, bisan asa kita –sa ubang nasod man o sa Pilipinas (nakaila kog daghang Bisaya sa Manila nga magtinagalog na sa ilang mga panimalay, busa dili na makamaong mobinisaya ang ilang mga anak); magsulat kitag mga balak, mga nobela, mga awit, mga komentaryo, ugbp. sa Binisaya; magpasiugda kitag mga indigay gamit ang Binisaya; mamulong kita sa mga miting gamit ang Binisaya, bisan pag larino kitang mo-Iningles.

Ang dangatan sa atong pinulongan anaa kanatong mga lumad nga naggamit niini. Tinuod nga gipairal sa atong gobierno karon ang Filipino ingon nga nasudnong pinulongan. Apan bisan pa niana, nagtuo ako nga dili mamatay ang Binisaya kung dili ta kini tugtan. Oo, mamatay lamang kini kung kitang mga Bisaya mismo ang moselyo sa lapida niini. Ipakita ta ngadto sa uban nga gimanggad nato ang atong pinulongan ug kita manglimbasog aron kini molambo ug motunhay. Kung dili kita ang maningkamot, kinsa pa man?

Pagkaanindot sa kultura nga atong namat-an! Pagkatahom sa pinulongan nga nahimong tulay niini ngadto sa kalibotan! Dili ta kini pasagdan kay basig kita mismo ang magdala niini ngadto sa pagkapukan. Ang mga Bisaya nga nagpakabana maoy makahatag ug kusog sa atong kultura ug pinulongan. Magpahitakos kita aron makab-ot ta ang atong gidamgo nga pagtamod sa atong isigka-Pilipino ug sa kalibotan.

This is Google’s translation into English:

Hagit For the Visayan

The culture of one group of the people revealed in their language. So were many advanced in meeting the Eskimo for the “snow” with so is it some kalibotan, while earning no takdo that ikatugbang it in native languages ​​with no Natong with “snow” in our palibot.Apan the Philippine abundance sab and terminology considered the “rice” mao ning ever eaten in our day to day. Duna tay rice, rice, corn, palay; lainlaing class-denorado rice, strained (strained lainlaing sab class), ugbp; cooked of rice – eat it, healed, parched, rice porridge; naa tay more gihulam in Spanish of arroz a la Valenciana, arroz caldo, paella, ugbp; naa say that the food made from rice-cake, biko, palitaw, donut, donut, pizza, cake, ugbp. It is but a illustration kamahinungdanon the tongue for the katunhayan in one culture.

Live the language, mapun-an it – Peradventure, chariots bag-o, naa sab tay to computers, internet, video, digital, video cam, ugbp in pagpasabot that miabot the technology of our culture. Lost while the rest of the meeting that nothing gamita, therefore lest naglisod the acid test of goodness ta-gipakig ambit of Tomas’s nothing NATO masugoki these words.

Ie, that the languages ​​glass culture. And with profits within man born in one culture, offend income that our tongues shall bentana of our pagkamao. If you deny us make our pagkamao, what with our barogan? The pilgrims who tinan-awan or opinion with more famous it? The pilgrims of languages ​​with social?

Makasusubo of palandongon of certain of our young men now popularly thought, they have to Iningles than to Binisaya. Just with good abundance more KOG matagboan of disciples here at the University of the Philippines in Diliman not ashamed magbinisaya. Gani, Binisaya to look forward with some Tagalog with aron masabtan higalang them. But now kadaghanan to code switch to English or Tagalog and Visayan. Madunggan it’s also from academics, not makadiretsog istoryag Binisaya, with hurt permanence Iningles tremble. Wherefore carton? Because you with the Iningles the course of their thoughts?

The good permanence on to help ease Iningles with makatabang tremble over us in our pakigkukabildo in kalibotan. Many are working and which we also obtained. Permanence it was good, just not forget that the only NATO Natong own languages. NATO permanence shall be revealed the indigenous culture through the rest Natong speech.

If Natong wilt ipatunhay and ipreserbar not our languages, it must gamiton ta: designate our children, wherever income-nasod rest or in the Philippines (KOG knew many Bisaya in Manila that magtinagalog to their families, therefore it is not that makamaong mobinisaya their children); kitag write the plan, novels, songs, reviews, ugbp. to Binisaya; magpasiugda kitag the indigay with Binisaya; mamulong revenue meetings with Binisaya, even larino to introduce you-Iningles.

The dangatan of our indigenous languages ​​of the kanatong Is there naggamit it. Gipairal true of our government’s now saying that the Filipino national languages. But nevertheless, I am not nagtuo Binisaya die if it was not ta tugtan. Yes, just die if it did introduce Visayan moselyo tombstone it. Show ta gimanggad to the rest of us make our tongues and we will manglimbasog that it may flourish and motunhay. If not earning maningkamot, who else?

Pagkaanindot the culture of our namat-an! Pagkatahom the tongue that it became a bridge to the kalibotan! Ta not it pasagdan with basig earning itself the burden thereof to pagkapukan. The Visayan of nagpakabana shall makahatag and strength of our culture and languages. Magpahitakos income aron makab-ot ta the gidamgo our pagtamod of our isigka of Filipinos and the kalibotan.

If the reader discerns some inaccuracies in the translations above, this is pretty par for the course with any language. At least, at this stage, machine translation, albeit “really wonky” in Chris Sundita’s words, gives us a rough estimate of what is being translated.

Bravo, Google Translate Cebuano!

One thought on “A Toast to the Cebuano Google Translate Team!

  1. I find this trick very useful when using Google Translate: Copy the resulting translation and paste it in the left area (box) under the original content as the new content to be translated; reverse the languages. You may want to repeat this “reverse” translation – if, after the second or nth “reverse” translation, the result is still recognizable or essentially similar to the original content at the top left panel, then you could say you have increased your confidence level that you have a more or less “usable” translation. (Neat trick if you’re on an online chat with an Italian friend across the Atlantic and you don’t know a squat of Italian except chicken cacciatore – just be generous with your servings of grazie, cara mia, bellizimo, etc., that you should pick up as the chat progresses.)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s